සිංහබාහු නාටකයේ ගීත පිළිබඳ රසවිඳීමකදී එක්වරම මතකයට එන්නේ ගල්ලෙන බිඳලා සිංහයාගේ විලාපයයි. මනමේ නාටකයේදීද ජනප්රියම ගීතය වී ඇත්තේ ප්රේමයෙන් මන රංජිත වේ ගීතයයි. එහෙත් මේ ජනප්රියම ගී හැරුන කල ඉහත නාට්ය ද්වයෙහිම තවත් බොහෝ මිහිරි ගී ඇති බව අපි දනිමු. නරිබෑනා නාට්යයේ ජනප්රියම ගීතය බවට පත්ව ඇත්තේ නරියා ගම දුව කරකාර බැඳගෙන උහුගේ අරමට ගෙන යද්දී ඈ සනසවමින් ගායනා කරනු ලබන කුමටද සොබනියේ කඳුළු සලන්නේ ගීතය වේ. එහෙත් දයානන්ද ගුණවර්ධන, ප්රවීණ නාට්යවේදියාගේ නරිබෑනාහි අපට ඇසෙන රඟමඬලෙහි අපට දකින්නට ලැබෙන තවත් ජනප්රිය ගී අතර ගම දියණිය තම මව සමඟ කැලේ දර අහුලන්නට ගිය අවස්ථාවේ ගායනා කරනු ලබන ඇහැළ මලින් ගස් පිරිලා බලන්න හරි ලස්සනයි ගීතය සංගීත නිර්මාණයෙන්ද, තනුවෙන්ද, ගීත රචනයෙන්ද අතිශයින් පොහොසත් බව පැවසිය යුතුය." ඇහැළ මලින් ගස් පිරිලා
බලන්න හරි ලස්සනයි
අඹ රඹුටන් ජම්බු ඉදිලා
අද හැම තැන හරි හැඩයි
දොඹ ගස් යට මල් හැලිලා
සුවඳක් හැමතැන දැනෙයි
වලිකුකුළන් හඬලන කොට
අහං ඉන්න හරි හිතයි
ගස්වල දලු නැළවෙන කොට
ඇඟට හරිම සීතලයි
ඉගිලෙන අර සමනලයන්
අල්ලන්නට බැරි හැඩයි...."
1961 දී පාසල් නිෂ්පාදනයක් ලෙස නරිබෑනා රංගගත වූ අවස්ථාවේදී ප්රථම ගම දුව ලෙස රංගනයට එක් වී ඇත්තී ගෝතමී බාලිකාවේ ශිෂ්යාවක වූ චන්ද්රd විඡේවර්ධනයි. නරියාගේ භූමිකාව පණ ගන්වා තිබුණේ සාලමන් ෆොන්සේකායි. එහෙත් ප්රසිද්ධ නිෂ්පාදනයක් ලෙස නරිබෑනා ජනප්රියත්වයට පත්වෙමින් දිවයින පුරා රංග ගත වූ කල්හි ගම දුව ලෙස රංගනයට එක්වන්නී වර්තමාන සිනමාවේ රූපවාහිනියේ ප්රවීණ නිළියක වන ශ්රියානි අමරසේනයි. අර්ධ ශෛලිගත රීතියෙන් නිෂ්පාදනය වූ නරිබෑනා රචනා වන්නේ ජනකතා දෙකක කතා වස්තුව පාදක කරගනිමිනි. නිෂ්පාදක දයානන්ද ගුණවර්ධන සඳහන් කරන පරිදි මෙහි ඇතැම් ගී හා සංවාද කොටස්, රබන් පද ශෛලියෙන් ගොඩනඟා ඇත. ඉහත සඳහන් ගම දුව ගයන ගීයට මුල් වී ඇත්තේ පහත සඳහන් රබන් පදයයි.
"අඹ රඹුටන් ගස් දෙක යට
වලිකුකුළන් පස් දෙනයි
උන්ට කන්ට බත් දෙන කොට
අපිත් එක්ක ලස්සනයි...."
රබන් පද ආශ්රිත ගී තනු නව නිර්මාණ සේ කරලියට උචිත අයුරින් සකස් කොට නාට්යය සඳහා සංගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ලයනල් අල්ගම සංගීතවේදියා විසිනි. නරිබෑනාහි නැටුම් නිර්මාණය බැසිල් මිහිරිපැන්නගේය. හැටේ දශකයේ පටන් අද දක්වාම රංගගත වන නරිබෑනා නාට්යය, සරල කතා පුවතක් මත නිර්මාණය වූ අපූරු නාට්යමය අත්දැකීමක්, ප්රේක්ෂකයනට ලබාදෙන වේදිකා නාට්යයක් සේ ජනප්රියත්වයට පත් වී තිබේ. නාට්යයේ එන ගී කිහිපය අතර, ඇහැළ මලින් ගස් පිරිලා ගීතයද ප්රේක්ෂක, ශ්රාවක, රසවින්දනයට ලක් වූ ගීතයකි. නරිබෑනා නාට්යයෙහි පළමුවෙනි ජවනිකා ඇරැඹෙන්නේ ගම මහගෙ, තම දියණිය සමඟ දර ඇහිඳීමට කැලේට යන අවස්ථාව නිරූපණය කරමිනි. ගම දුව මවගේ වදනට කන් නොදී, දර ඇහිලීම පසෙකලා කැලේ පිපී තිබෙන ඇහැළ මල් සුන්දරත්වයෙන් වශීකෘතව, ගී ගයමින් නටන්නීය. කැලේ සැඟ වී සිටින නරියාගේ නෙතට ගම දුව හසුවන්නේ මේ මෙහොතේදීය. ජන ගීතයේ රබන් පද ආශ්රිත තනුවට උචිත වදන් මාලාවක්, තෝරා ගැනීමෙහිලා නාට්ය රචක දයානන්ද ගුණවර්ධන ප්රකට කරන ප්රතිභාව ගීත සංකල්පනාව තුළින් මනාව පිළිබිඹුවේ. ලාබාල යුවතියකගේ සැහැල්ලු ජීවිතයක සිත් ගත් පරිසරයේ වස්තුන් චිත්තරූපාවලියකට නැංවීමට මේ ගීයෙහි සරල වදන් භාවිතය සමත් වේ. කැලේ සුන්දරත්වයට ඇහැළ මල් පිරුණු ගස් පමණක් නොව අඹ, රඹුටන්, ජම්බුද ඈ නෙත ගැටේ. මල් සැලී ඇත්aතේ දොඹ ගස් යටය. ඉන් සුවඳ විහිදේ. වලි කුකුළන්ගේ හඬට කන්දී සිටින්නට ඈ සිත ඉල්ලයි. ගී ගයනවා පමණක් නොව වේදිකාව මත නර්තනයේද යෙදෙන්නීය. ගීය ගයන්නී නටමිනි. අභිනයෙන් පරිසරයේ සුන්දරත්වය, ප්රේක්ෂකයනට පෙන්වමිනි. ගස්වල නැළවෙන දලු ඇඟට සිහිලස ගෙනෙන බවයි රචකයා පවසන්නේ. සමනලුන් යුවතියකගේ ආදරය දිනා ගන්නා වස්තුවකි. පරිසරය පුරාම මවනු ලබන සුන්දරත්වය තීව්ර කරනු ලබන්නේ නාට්ය රචකයා විසින් උපයුක්ත, ගැමි පරිසරය වර්ණිත සරල වදන් මාලාවෙනි. ඇහැළ මල්, අඹ, රඹුටන්, ජම්බු, දොඹ මල්, වලි කුකුල් හඬ, ගස්වල නැළවෙන දලු, ඉගිලෙන සමනලයන් දඟකාර ගැමි දියණියකගේ සැහැල්ලු වගකීමෙන් තොර ජීවිතයේ කොටස් ලෙස නිරූපිතය. ඇගේ ජීවිතයේ තීරණාත්මක සිදුවීමට මුල්වන්නේ ඇහැළ මල් කඩමින් ගී ගයමින් මවට උදවුවට නොසිටීමයි. මවට ඈ සොයා ගත නොහී පසුව ඇහැළ මල් කඩන බව ඇසීමෙන් මවගේ කෝපය ඉහවහා ගොස් පවසන වදනින් නාට්යමය අවස්ථාව ගොඩනැඟේ.
"තෝව දෙන්නෙත් නරියටයි
තෝව ගන්නෙත් නරියෙකුයි
තෝව දෙන්නෙත් තෝව ගන්නෙත්
කැලේ ඉන්නා නරියෙකුයි...."
ගම දියණියගේ ගීතය අග ඇගේ ජීවිතයට ස්වාමි පුරුෂයෙකු ලැබෙන බවයි නාට්යකරු ඉඟි කරන්නේ.
බුද්ධදාස ගලප්පත්ති
http://www.divaina.com/2017/07/02/cineart.html
කිරි උරා බොන වයසේ සිට ම දරුවන් පාසල් යෑවිය හැකි නම් දෙමව්පියෝ ඊට පසු බට නොවෙති. මෙරටේ අධ්යාපන ක්රමය එතරම් ම තරගකාරීය. මෙවන් තරගකාරී අධ්යාපන රටාවක් සහිත වෙනත් රටක් ලොව අන් කවර තැනක හෝ තිබිය නොහේ. යන්තම් වයස අවුරුදු තුන සම්පූර්ණ වීමටත් පෙරාතුව ඇතැම් විට අවුරුදු දෙකහමාරක් තරම් නොදරු වියේ දීම දරුවන් පෙර පාසල්වලට යොමු කිරීමේ ක්රමය විසින් දෙමව්පිය තුරුලේ උණුසුම් වීමේ අයිතිය ඔවුන්ගෙන් පැහැර ගනු ලැබේ. ඉන් අනතුරුව පළමු ශ්රේණියේ සිට ම පහ ශේ්රණියේ ශිෂ්යත්ව විභාගය තෙක් මහා දුක්ඛ දෝමනස්සයන්ට මුහුණ දීමට දරුවන්ට සිදුවෙයි. වයස අවුරුදු දෙකහමාරේ දී පෙර පාසල් යවා පළමු ශේ්රණියේ සිට ම ශිෂ්යත්වයට හුරු කරන දරුවාට බාහිර ක්රියාකාරකම් සඳහා ඉඩහසර නැත. තිබුණ ද ඒ ඉතා අල්ප වශයෙනි. මේ හිසරදකාරී අධ්යාපන රටාව කෙරෙහි විරෝධය දක්වන දෙමව්පියන් සිටිය ද සිය දරුවන් ද සමගින් ඒ ඔස්සේ ගමන් කිරීම හැර අන් විකල්පයක් ඔවුන්ට ද නැත. දරුවන්ට ද වෙනත් විකල්පයක් නැත. අවුරුදු දෙකහමාරේ සිට ම අධ්යාපනය ලබන දරුවන්ගෙන් දෙමව්පියනගේ පමණක් නොව රටේ අපේක්ෂා ඉටු වේද යන්න ගැටලුවක් බව ගම්ය වන්නේ බස්නාහිර පළාතේ දරුවන්ගේ අධ්යාපන තත්ත්වය පිළිබඳ පසුගිය දා එළිදුටු යථාර්ථය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන විට ය.
සෝමලතා සුබසිංහ රංග ආචාරිණිය, රූපණ ශිල්පිණිය, ගුරුවරිය අප්රමාණ කලාකාරිය ඊයේ අපගෙන් සමුගත්තාය.
යහපත් පුරවැසියන්ගේ දායකත්වයෙන් තොරව රටක යහපාලනයක් ඇති කළ නොහැකිය. එසේ නම් යහපත් පුරවැසියන් තනා ගැනීම සඳහා රටේ සියලු දෙනාගේම මෙන්ම සියලු ආයතනවලද අවධානය හා පරිශ්රමය බෙහෙවින් වැඩදායක වනු ඇත.
උසස් පෙළ පන්ති සඳහා සිසුන් ඇතුළත් වන්නේ මේ දිනවල ය. උසස් පෙළ විෂය ධාරා සංඛ්යාව ද මේ වන විට හය දක්වා වැඩි වී තිබේ. ඒ.... අලුතින් හඳුන්වා දුන් තාක්ෂණවේදය විෂය ධාරාව ද නිසා ය. උසස් පෙළට පොදු විෂය ධාරාවක් ද වෙයි. පොදු විෂය ධාරාවට අයත් වන්නේ ප්රධාන විෂය ධාරා පහට අයත් නොවන අයදුම්කරුවන් ය. ප්රධාන විෂය ධාරා පහේ විෂයයන් විවිධාකාර වශයෙන් සිසුන් ය. එලෙස විවිධාකාරයෙන් විෂයයන් තෝරාගන්නා බොහෝ සිසුහු තමන් කලා විෂය ධාරාවට අයත් යෑයි සිතති. එහෙත් තමන් පොදු විෂය ධාරාව යටතේ විභාගයට පෙනී සිට ඇති බව සිසුන් දැන ගන්නේ ප්රතිඵල නිකුත් වූ පසු ය. ඇතැම් විට ඒ ඒ පාසල්වල පවතින පහසුකම් හා ඒ ඒ විෂයයන්ට සිටින ගුරුවරුන් අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීම සඳහා අනියම් බලකිරීමකට ලක් වීමට සිසුන්ට සිදු විය හැකිය. උසස් පෙළ විෂය සංයෝජන සම්බන්ධයෙන් අධ්යාපන අමාත්යාංශය නිකුත් කර ඇති 2009/16 දරන චක්රලේඛය පිළිබඳ බොහෝ ගුරුවරුන්ට මෙන්ම පාසල් ප්රධානීන්ට පැහැදිළි අවබෝධයක් පවතින්නේ ද යන ගැටලුව පවතී.
පොකුණු වල පතුලේ මැටි තැන්පත් වූ පසුව ලබු කට්ටක උපකාරයෙන් ලවණ ජලය එකතු කරගෙන ඒවා වාෂ්පවීමේ කුඩා පොකුණු වලට පුරවනු ලබනවා. එම කාර්යය කරනු ලබන්නේ මිනිසුන් විසින්. පොකුණු පවත්වාගෙන යාමත් ඔවුන්ගේ වගකීමක් වෙනවා. එරීමේ පොකුණු වල පතුලේ ඉතිරිවී ඇති මැටි හාරා ඉවතකු ගොඩගසනු ලබනවා. එම ගොඩ ගැසීම් නිසා මේ ප්රදේශයේ මිනිසා විසින් සාදනු ලැබූ පස්ගොඩලි රාශියක්ම දකින්න පුළුවන්.
වසර දහස් ගණනකට පෙරාතුව මිනිසුන් තොරතුරු ගබඩා කිරීම වෙනුවෙන් මැටි පුවරු භාවිතා කරනු ලැබුවා. මැටි පුවරු පිළිබඳ අනන්යතාවය බැබිලෝනියන්වරුන් මුල් කර ගෙන ගොඩනැගුනත් ක්රිට් ප්රදේශයෙන් හමු වුන පුළුස්සන Phaisto ලද මැටි පුවරුවක කාන්තාවන් වෙනුවෙන් වු ආශිsර්වාදාත්මක සටහන් මෙහි ඇතුළත්ව තිබුණා. ඒ වෙනුවෙන් පැරණි අකුරු වගේම චිත්ර සංකේතත් ඇතුළත්ව තිබුණා. දෙවැනි ශතවර්ෂයට අයත් යෑයි උපකල්පනය කරන මෙම මැටි පුවරුවේ සෙන්ටිමිටර් 15 ක් පමණ වුණ අතර එහි දෙපැත්තේම සර්පිලාකාර මද්රා තබන ලද සටහන් ඇතුළත් වුණා. මෙම පුළුස්සන ලද (Phaistos Disk) මැටි පුවරුව සුසංහිත තැටියකට සමාන බැව් පුරාවිද්යාඥයන් සඳහන් කරනවා. සාමාන්ය මැටි පුවරුවක් මෙන් නොව දෙපැත්තෙම මුද්රd කරන ලද අක්ෂර සහ රූප සටහන්ව වලින් මෙම තැටිය යුක්ත වුණා.
නාලන්දා
යන සංස්කෘත වචනයේ අර්ථය දැනුම බෙදා දෙන්නා ''නාලම්'' යනු
නෙළුම් මලයි. නෙළුම දැනුමේ සංකේතයයි. ''ධා'' යනු දානයයි. චීන
දේශාටන භික්ෂුවක වන හියුං සියැං වාර්තාවන්ට අනුව කියෑවෙන්නේ
අඹ වනයක් මධ්යයේ නාගයෙකු ජීවත් වුණ නිසාත් මෙම නම යෙදූ බවයි.
බුදුරජාණන්වහන්සේට අත්හිටුවීමකින් තොරව දානය ලැබුණු නිසාත් මෙම
නම යෙදෙන්නට ඇතැයි උන්වහන්සේ සඳහන් කර ඇත. ක්රි. පූ. 450
කාලයේදී කුමාරගුප්ත අධිරාජයාගේ අනුග්රහයෙන් මෙම අධ්යාපන
මධ්යස්ථානය ආරම්භ විය.
නාලන්දා
විශ්වවිද්යාලයට ඇතුළත් වීමත් ලෙහෙසි පහසු කාර්යයක් නොවීය.
විශ්වවිද්යාලයට ඇතුළත් වීමට පෙරාතුව දොරටු භාරව සිටි
අධ්යාපනඥයන් විසින් තියුණු වාචික පරීක්ෂණ පවත්වන ලදී. පාල
යුගයේදී මහායානය පිළිබඳව ඉගෙනුම වැදගත් විය. පණ්ඩිත් අභයාකාර
(Abhyakara gup) ඒ ගුප්ත යුගයේදී තාන්ත්රික ඉගෙනුම වෙනුවෙන්
අවධානය යොමු විය. මේ කාලයේදී සිසුන් 10,000 ක් පමණ නේවාසිකව
අධ්යාපනය ලැබීය. ආචාර්ය මණ්ඩලය 2000 ක් පමණ විය. මෙම
කාලයේදී නාලන්දාව ලබා තිබුණු කීර්තිය කොතෙක්ද යත් යමෙක් මෙහි
ඉගෙනුම ලබනවා නම් එය මහත් කිර්තියක් ලෙස සලකන ලදී.
ශ්රී ලංකාවේ ජාතික තොරතුරු සන්නිවේදන තාක්ෂණ සේවා මෙන්ම
ප්රමුඛතම බ්රොaඩ්බෑන්ඩ් පහසුකම් සැපයුම්කරු වන ශ්රී ලංකා
ටෙලිකොම් සමාගම විසින් 'ලංකා අධ්යාපන හා පර්යේෂණ ජාලය' (Lanka
Educational and Research Network-LEARN) සාර්ථකව වැඩිදියුණු
කරන ලද බව අභිමානයෙන් දැනුම් දෙයි. අන්තර්ජාල ප්රවේශ පරාසය
තත්පරයට ගිගාබයිට් 1.65 (1.65 Gbps) දක්වා ඉහළ නැංවීම හා
පුළුල් ප්රදේශ ජාලය (WAN) දිවයින පුරා පිහිටි විශ්වවිද්යාල
හා පර්යේෂණ ආයතන සමග සම්බන්ධ කිරීම වැනි කටයුතු ඊට ඇතුළත් විය.
